Tìm hiểu hoạt động cho vay của các công ty tài chính tiêu dùng

Cho vay tiêu dùng là khoản vay với các điều khoản cố định và có thể được bảo đảm hoặc không bảo đảm bằng tài sản. Các khoản cho vay tiêu dùng thường được cung cấp bởi ngân hàng thương mại hoặc công ty tài chính chuyên ngành nhằm tài trợ cho nhu cầu chi tiêu của cá nhân hoặc hộ gia đình.(thường gắn với một sản phẩm – dịch vụ cụ thể). Như vậy, cho vay tiêu dùng sẽ bao gồm cả 2 hình thức, có tài sản bảo đảm và không bảo đảm. Đối với những khoản cho vay không bảo đảm thường được gọi là cho vay tín chấp tiêu dùng.

Với tiềm năng tăng trưởng của ngành bán lẻ cộng với triển vọng tăng trưởng kinh tế của Việt Nam trong tương lai đã kéo theo sự lạc quan tăng trưởng của ngành tài chính tiêu dùng. Ngoài ra, tỷ lệ cho vay tiêu dùng của Việt Nam còn thấp, chỉ cao hơn sơ với thị trường Lào và Campuchia, nhưng lại khá thấp so với các thị trường mới nổi khác. Điều này đã mở ra một cơ hội doanh đầy hấp dẫn cho các tổ chức tín dụng Việt Nam ở lĩnh vực tài chính tiêu dùng trong tương lai.

Chính sự hấp dẫn của phân khúc tín dụng tiêu dùng, đặc biệt là sự bỏ ngỏ của phân khúc cho vay tín chấp tiêu dùng đã tạo thành làn sóng gia nhập và cạnh tranh của hàng loạt những công ty tài chính tiêu dùng như : HomeCredit (PPF), Prudential Finance, HD Finance, VPBank Consumer Finance... Đồng thời, thời gian tới, thị trường cũng trở nên cạnh tranh hơn với sự tham gia của các tập đoàn nước ngoài từ Nhật Bản, Hàn Quốc, Australia, Châu Âu...

Thủ tục nhanh gọn và phù hợp với nhu cầu tiêu dùng của nhiều người nên dù lãi suất cao ngất ngưởng, tín chấp tiêu dùng vẫn hút khách hàng

Các công ty tài chính tiêu dùng hiện nay đều đang hướng vào cho vay tín chấp tiêu dùng ở ba dòng sản phẩm – dịch vụ chính: dịch vụ mua xe máy trả góp, dịch vụ mua sắm gia dụng, dịch vụ cho vay tiêu dùng cá nhân (cho vay tiền mặt tại quầy). Lãi suất các khoản vay trên thường giao động 1,3% đến 7,1%/tháng (nếu tính theo năm thì lãi suất rất cao, vượt khung quy định mức lãi suất nặng lãi theo quy định của luật dân sự) và sự chệnh lệch lãi suất đó phụ thuộc vào thời gian vay, khoản trả trước (số tiền trả trước của khách hàng để mua sản phẩm) và đối tượng vay với mức tín nhiệm khác nhau.

Tất cả các khoản cho vay tín chấp tiêu dùng đều có lãi suất rất cao nhưng khách hàng vẫn quyết định lựa chọn bởi tính tiện lợi, thủ tục nhanh gọn và đáp ứng tốt nhu cầu tài chính. Do đó, các công ty tài chính tiêu dùng thường xuyên hoạt động dựatheo hai tôn chỉ chính: thủ tục đơn giản và giải ngân nhanh gọn.

Lấy đơn cử dòng dịch vụ mua sắm gia dụng. Đầu tiên, khách hàng chọn mua sản phẩm – dịch vụ tại cửa hàng bán lẻ có liên kết và điền vào mẫu đơn đề nghị vay tiêu dùng dưới sự hướng dẫn của nhân viên hỗ trợ điểm bán.Nhân viên hỗ trợ điểm bán sẽ kiểm tra chứng thực các giấy tờ bản chính và pho to (CMND, GPLX, hộ khẩu), đồng thời chuyển thông tin lên bộ phận Call – Center để thẩm định sơ bộ về chất lượng tín dụng người vay.Nếu hồ sơ được chấp thuận, khách hàng sẽ ký hợp đồng tín dụng và trả trước một phần tiền cho cửa hàng bán lẻ.

Toàn bộ quy trình trên chỉ vỏn vẹn hơn 15 phút để khách hàng mua được sản phẩm. Tính đơn giản, tiện lợi và giá trị món vay thấp đã làm khách hàng không hề nao núng khi quyết định vay. Phần còn lại là trách nhiệm của nhân viên hỗ trợ điểm bán với nhân viên tín dụng tại địa phương để hoàn tất hồ sơ chuyển giao hội sở quản lý và thu hồi nợ. Toàn bộ quy trình tín dụng tiêu dùng trên chỉ mất từ 1 đến 3 ngày.

Cho vay tín chấp tiêu dùng thường sử dụng phương thức trả góp định kỳ hàng tháng với một số tiền nhất định (cả gốc với lãi). Khách hàng chỉ việc đúng ngày nộp tiền mặt tại nhiều địa điểm chỉ định của công ty tài chính tiêu dùng nhưng sao cho tiện lợi nhất như chi nhánh ngân hàng, bưu cục, điểm bán hàng tại cửa hàng bán lẻ, thu tiền tại nhà...Ngoài ra, khi lịch sử trả nợ của khách hàng được ghi nhận tốt thì họ dễ dàng tiếp cận các sản phẩm tín dụng tiêu dùng khác với mức lãi suất và kỳ hạn cạnh tranh như cho vay tiền mặt, cho vay thế chấp mua nhà...

Tuy nhiên, tiềm ẩn rủi ro trong mảng cho vay này không phải là ít, vì vậy các tổ chức tín dụng cũng cần lưu ý: đào tạo nâng cao trình độ nghiệp vụ tín dụng cho nhân viên và cộng tác viên; phát triển nhiều sản phẩm – dịch vụ tiêu dùng đáp ứng tốt hơn nhu cầu người vay như cho vay đám cưới, cho vay giáo dục, cho vay nhanh sinh viên…

Ngân hàng thương mại tham gia chương trình cho vay mua gạo dự trữ

Theo ngân hàng Nhà nước chấp thuận cho 17 ngân hàng thương mại tham gia chương trình cho vay tiêu dùng gồm: BIDV, VietinBank, Vietcombank, Agribank, MHB, Techcombank, SHB, EximBank, MB, HDB, LienVietPostBank, ACB, TPBank, OCB, VietABank, VIB và SCB.

Ngân hàng Nhà nước yêu cầu các ngân hàng thương mại nêu trên thực hiện cân đối nguồn vốn để cho vay tiêu dùng, vay tín chấp lãi thấp, vay thế chấp để mua tạm trữ lúa gạo đối với các thương nhân được Hiệp hội Lương thực Việt Nam phân giao chỉ tiêu mua số lúa gạo tạm trữ tối đa 1 triệu tấn quy gạo trong vụ Đông Xuân 2014 - 2015. Lãi suất cho vay do ngân hàng thương mại và khách hàng thỏa thuận nhưng tối đa không vượt quá 7%/năm.

Thời gian giải ngân cho vay tiêu dùng mua tạm trữ thóc gạo từ ngày 01/3/2015 đến hết ngày 15/4/2015. Thời hạn cho vay mua tạm trữ tối đa là 06 tháng (đến hết ngày 31/8/2015), thời gian được hỗ trợ lãi suất đối với khoản vay tối đa là 04 tháng (đến hết ngày 30/6/2015).

Ngân sách Nhà nước hỗ trợ 100% lãi suất tiền vay mua thóc, gạo tạm trữ. Hồ sơ, thủ tục hỗ trợ lãi suất đối với các khoản cho vay mua tạm trữ thóc, gạo của các thương nhân thực hiện theo hướng dẫn của Bộ Tài chính.

Các Ngân hàng thương mại nêu trên chủ động cân đối nguồn vốn; chỉ đạo các chi nhánh, phòng giao dịch kịp thời triển khai cho vay tín chấp; định kỳ hàng tuần báo cáo các khó khăn, vướng mắc phát sinh trong quá trình triển khai ; báo cáo tổng hợp kết quả thực hiện chương trình cho vay thế chấp mua tạm trữ thóc, gạo vụ Đông Xuân 2014-2015 về NHNN để tổng hợp.

Ngân hàng nhà nước chi nhánh tỉnh, thành phố vùng Đồng bằng sông Cửu Long chỉ đạo các tổ chức tín dụng trên địa bàn tích cực tham gia, tạo điều kiện cho các thương nhân vay thế chấp kịp thời thu mua thóc, gạo tạm trữ theo chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ; theo dõi chặt chẽ tình hình triển khai chương trình cho vay tín chấp lãi suất thấp trên địa bàn và định kỳ hàng tuần báo cáo.

Vấn đề cần lưu ý khi vay vốn tiêu dùng mua sắm Tết

Một số công ty cung cấp thủ tục vay tiêu dùng đơn giản và không cần tài sản thế chấp, xem xét hồ sơ và giải ngân nhanh trong 1-2 ngày sau khi nhận hồ sơ là những ưu điểm của các công ty tài chính so với các ngân hàng thương mại. Hơn nữa, các công ty tài chính cũng đang phối hợp với nhiều doanh nghiệp để bán hàng trả góp nên thu hút khá đông người tiêu dùng tham gia.

Với những tiện lợi được hỗ trợ rất nhiều như trên, hợp đồng (được nhận tiền mặt) tại các công ty tài chính hoặc cho vay thế chấp mua hàng trả góp mà không cần tài sản thế chấp là hình thức tiêu dùng linh hoạt được nhiều cá nhân có mức thu nhập trung bình trở xuống lựa chọn. Tuy nhiên, không ít trường hợp do khách hàng không đọc kỹ điều kiện trước khi vay thế chấp lãi thấp cũng như nhân viên tư vấn khách hàng không nói rõ nên dễ dàng phát sinh nhiều tranh chấp.

Theo giải thích của nhiều công ty tài chính, do cho vay tín chấp  không có tài sản thế chấp khá rủi ro nên lãi suất cho vay cao hơn để bù đắp rủi ro đó. Tuy nhiên, một chuyên gia thuộc một công ty tài chính lớn tại TP.HCM nhận xét, lãi suất cho vay lên đến 25 -30%/năm là quá cao. “Theo quy định của bộ luật Dân sự, lãi suất cho vay không được vượt quá 150% lãi suất cơ bản của Ngân hàng Nhà nước công bố. Thử so sánh với lãi suất tiết kiệm 7%/năm thì mức lãi vay thế chấp và vay tiêu dùng cá nhân như nói trên là khó chấp nhận được”, chuyên gia này phân tích.Đặc biệt, người đi vay phải xem xét kỹ điều khoản về lãi phạt khi thanh toán hợp đồng trước thời hạn. Nếu như lãi phạt này ở nhiều ngân hàng chỉ từ 2-3%/số nợ gốc còn lại thì ở nhiều công ty tài chính lãi phạt có thể lên đến 10-15%/nợ gốc còn lại.

Tuy nhiên, cũng phải nhìn nhận khi cánh cửa ngân hàng không dễ dàng mở ra cho mọi cá nhân thì kênh công ty tài chính vẫn được nhiều người tìm đến khi có nhu cầu. “Khách hàng khi vay phải xem xét kỹ của bên cho vay đưa ra chứ không phải nhìn vào số tiền trả hằng tháng là bao nhiêu. Đôi khi với số tiền vay ít, số tiền trả góp cho vay tiêu dùng hằng tháng cũng ít, nhưng tính ra thì đang bị tính trên trời. Hơn nữa, khách hàng cũng phải cân nhắc kỹ và lựa chọn số tiền trả trước cùng thời hạn trả góp phù hợp với khả năng tài chính của mình để tránh bị “đuối”, chuyên gia tài chính khuyến cáo về vấn đề này khá nhiều trong thời gian gần đây vì những rủi ro tiềm ẩn mà dịch vụ này mang lại.